Menning | Lemúrinn

Rætt um hina stórhættulegu Beastie Boys hjá Opruh árið 1986

eftir Helga Hrafn Guðmundsson • 16. maí, 2012

Það var reiðarslag fyrir marga þegar fréttist í byrjun maí að Adam Yauch, einn af stofnendum rappsveitarinnar Beastie Boys frá New York væri látinn 47 ára að aldri úr krabbameini.

Enda er Beastie Boys ein áhrifamesta hljómsveit síðustu áratuga, og afar vinsæl allt frá því er drengirnir slógu fyrst í gegn með frumlegri tónlist og textum á níunda áratugnum.

Beastie Boys árið 1986.

Hér skyggnumst við aftur í fortíðina — alla leið til Reaganáranna í Bandaríkjunum þegar Beastie Boys voru nýbúnir að slá í gegn. Árið 1986 var í settinu hjá Opruh [Lesa meira …]

Tékkneskur forfaðir Spiderman berst við nasista

eftir Veru Illugadóttur • 15. maí, 2012

Gorm-maðurinn og SS (Pérák a SS) er ein af fyrstu stuttmyndum tékkneska teiknarans og kvikmyndagerðarmannsins Jirí Trnka, einhvers áhrifamesta teiknimyndasmiðar í austurhluta Evrópu. Myndin var gerð undir lok seinni heimsstyrjaldar, árið 1945.

Í henni segir frá sótara nokkrum sem berst við nasista á tékkneskrar borgar. Grímuklæddur sótarinn, skoppandi milli húsaþaka með gorma undir iljunum, minnir dálítið á hinn bandaríska Spiderman, en sá kom ekki fram á sjónarsviðið fyrr en á sjötta áratugnum og gat því ekki lumbrað á SS-mönnum.

Besta popplag allra tíma?

eftir Björn Teitsson • 29. apríl, 2012

Sú var tíðin að popptónlistarmenn létu sig varða um vandamál heimsins. Á árunum 1983–1985 herjuðu miklir þurrkar á Eþíópíu og Erítreu á austurströnd Afríku og í kjölfarið fylgdi skelfileg hungursneyð. Margir muna sjálfsagt eftir söfnunarbaukum sem gengu hér á Íslandi frá Hjálparstofnun kirkjunnar en það eru örugglega ennþá fleiri sem muna eftir heimsfrægum poppurum, sem tóku höndum saman til að safna fé handa þeim sem áttu um sárt að binda í Afríku.

Á Íslandi muna sennilega allir eftir framlagi þeirra Midge Ure og Bob Geldof, en þeir sömdu lagið Let Them Know It’s Christmas og var það flutt af [Lesa meira …]

Orhan Gencebay leikur á saz

eftir Veru Illugadóttur • 26. apríl, 2012

Tyrkinn Orhan Gencebay er einn af heimsins fremstu leikurum á tyrkneska strengjahljóðfærið baglama eða saz. Hann er líka söngvari, frumkvöðull á sviði tyrkneskar dægurtónlistar, kvikmyndastjarna og alltaf með óaðfinnanlega snyrtilegt yfirvaraskegg.

Hér flytur hann lagið Hatasız kul olmaz (enginn er fullkominn). Þetta er atriði úr Crossing the Bridge, stórgóðri heimildarmynd Fatih Akın (Gegen die Wand, Auf der anderen Seite) um tónlistarlífið í Istanbúl.

Takið endilega eftir glæsilegu málverkinu á veggnum sem sýnir hann sjálfan spila, jafnvel, að því er virðist, í sömu skyrtu.

Sovéski Hobbitinn

eftir Helga Hrafn Guðmundsson • 25. apríl, 2012

Hobbitinn, hin klassíska saga J.R.R. Tolkien, kom út í Sovétríkjunum árið 1976. Sagan, sem er nokkurs konar inngangur að hinum mikla bálki Hringadróttinssögu, fjallar um ævintýri hobbitans Bilbó Bagga og fyrstu kynni hans af hringnum eina og fyrrum eiganda hans, Gollri.

Kvikmynd sem byggð er á sögunni mun verða sýnd bráðlega. Bókin kom fyrst út á íslensku árið 1978 í þýðingu feðganna Úlfs Ragnarssonar og Karls Ágústs Úlfssonar og kom svo einnig út í þýðingu Þorsteins Thorarensen, sem einnig þýddi Hringadróttinssögu.

Teikningarnar fyrir sovésku útgáfuna gerði M. Belomlinskíj. Hann túlkaði orð Tolkiens á töluvert ólíkan hátt en til dæmis er gert [Lesa meira …]

Viðtal við Fritz Lang, meistara myrkursins

eftir Helga Hrafn Guðmundsson • 19. apríl, 2012

„Meistari myrkursins“ — það var viðurnefnið sem austurríski kvikmyndaleikstjórinn Fritz Lang fékk.

Hér sjáum við magnað viðtal sem bandaríski leikstjórinn William Friedkin (þekktastur fyrir The French Connection og The Exorcist) tók við átrúnaðargoð sitt Lang, árið 1975.

Fritz Lang var fæddur í Vínarborg árið 1880 — sem þá var höfuðborg Austurríkis-Ungverjalands, hins gleymda stórveldis í Evrópu sem virðist svo fjarlægt okkur nútímamönnum.

Í hinu mikla umróti í kjölfar fyrri heimsstyrjaldarinnar var Austurríki-Ungverjaland lagt niður og Fritz Lang — sem hafði lært myndlist í Vínarborg og París — flutti til Berlínar sem þá tilheyrði [Lesa meira …]

Furðuveran Beckett talar

eftir Helga Hrafn Guðmundsson • 13. apríl, 2012

Írska skáldið Samuel Beckett hefði orðið 106 ára í dag. Í dag er 13. apríl föstudagur og árið 1906. þegar Beckett fæddist, bar daginn upp á föstudaginn langa.

Hann lést árið 1989 en aðeins tveimur árum áður birtist hið feimna leikskáld í bandarískri heimildarmynd sem hét „Beðið eftir Beckett“ (sem var auðvitað vísun í frægasta leikrit Írans, Beðið eftir Godot).

Þetta er furðulegt myndband — og það borgar sig að horfa á það til enda, þrátt fyrir að fyrstu mínúturnar séu tormeltar.

Á UbuWeb, frábæru vefsafni um framúrstefnulist, má svo finna allskonar efni um [Lesa meira …]

Hinn eini sanni Don Draper: Ótrúleg ástarsaga

eftir Björn Teitsson • 12. apríl, 2012

Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin Mad Men hefur notið mikilla vinsælda. Þáttaröðin hóf göngu sína árið 2007 og vakti strax mikla athygli fyrir framúrskarandi leikmynda-og búningahönnun. Persónusköpunin er ekki mikið síðri en samkvæmt kunnugum mun þátturinn vera prýðisgóður samfélagsspegill, sé miðað við efri miðstétt Bandaríkjanna á 7. áratug síðustu aldar. Þáttaröðin sýnir meðal annars fram á hvernig hlutgerving kvenna var ráðandi afl í samfélagi sjöunda áratugarins, og þá sérstaklega í markaðsfræðum – sem eru jú þau fræði sem snerta okkur vesturlandabúa hvað mest í okkar póstmóderníska neyslusamfélagi. Á sama tíma eru þættirnir þörf áminning um hve tímarnir hafa í raun lítið breyst, sama [Lesa meira …]

Orson Welles í sjónvarpsviðtali tveimur tímum fyrir andlát sitt

eftir Veru Illugadóttur • 12. apríl, 2012

Kvikmyndagoðsögnin Orson Welles í viðtali í skemmtiþætti Merv Griffins, 10. október 1985. Welles, sem þarna er sjötugur, var á efri árum vinsæll gestur í viðtalsþáttum í sjónvarpi. Hér ræðir hann afmælisdaga, elli og minningar.

Tveimur klukkustundum eftir að viðtalinu lauk fékk Welles hjartaáfall og dó. Hann fannst á heimili sínu í Hollywood, við ritvélina þar sem hann hafði verið að vinna að nýju handriti.

Salvador Dali í sjónvarpsþætti Mike Wallace, 1958

eftir Helga Hrafn Guðmundsson • 9. apríl, 2012

Bandaríski blaðamaðurinn Mike Wallace lést 93 ára gamall á dögunum. Hann var frægastur fyrir áratugastarf sitt hjá 60 Minutes. En á sjötta áratugnum stjórnaði hann eigin viðtalsþætti í sjónvarpi sem hét einfaldlega The Mike Wallace Interview.

Og árið 1958 var gestur Wallace enginn annar en spænski súrrealistinn Salvador Dali. Hér sjáum við viðtalið. Upphaf þáttarins er allsérstakt — súrrealískt í augum nútímamanna — en logandi sígaretta er í aðalhlutverki þá.

Síðari hluti:

Mike Wallace (1918–2012).

Það allra páskalegasta sem nokkurn tíma hefur verið sýnt í sjónvarpi

eftir Veru Illugadóttur • 8. apríl, 2012

Ragtime-píanistinn Jo Ann Castle tekur tryllta páskasveiflu í bandaríska skemmtiþættinum The Lawrence Welk Show, árið 1968, íklædd gulum páskakanínubúning og með tvo tambúrínuveifandi páskaunga sér við hlið.

Lemúrinn óskar lesendum nær og fjær gleðilegra páska!

Frá Brooklyn til Bamako

eftir Veru Illugadóttur • 6. apríl, 2012

New York-sveitin The Sway Machinery sérhæfði sig í rokkuðum útgáfum af helgisálmum Gyðinga, en tók upp á því árið 2010 að fara til Malí og taka upp plötu með malísku söngdívunni Khairu Arby. Myndbandið er tekið upp í Bamako, höfuðborg Malí.