Geislar sól­ar­innar náðu sjaldan að skína á milli steypu­veggj­anna. Fólkið bjó sam­þjappað, líkt og  í sard­ínutunnu, í völ­und­ar­húsi kráku­stíga og rangala. Engin lög voru við lýði. Skottulæknar buðu upp á ódýra þjón­ustu. Á hverju horni voru illa­lykt­andi og glugga­lausir mat­sölustaðir. Fólkið forð­að­ist að búa í íbúðum á jarð­hæð vegna rusls­ins sem safn­að­ist upp.

 

Kowloon-​​borg var hverfi í Hong Kong sem vegna póli­tískrar gloppu varð eins konar fríríki innan Hong Kong-​​borgar á tímum breskrar nýlend­u­stjórn­ar­innar. Í raun var Kowloon það sem kallað er hólm­lenda, eða inn­skots­svæði, Kínverja innan landa­mæra Bresku-​​Hong Kong en stjórnað af hvor­ugu rík­inu þangað til það var jafnað við jörðu árið 1993.

 

Myndirnar með þess­ari grein eru eftir kanadíska ljós­mynd­ar­ann Greg Girard, af íbúum og umhverfi Kowloon, teknar árin 1988–1993. Um það leyti bjuggu 50.000 manns á ein­ungis 26.000 fermetrum.

 

 

Í Kowloon stóð virki á öldum áður sem notað var til varnar sjó­ræn­ingjum. Qing-​​keisaraveldið hafði lið her­manna í Kowloon á 19. öld. Þegar Bretar náðu völdum yfir Hong Kong með svo­köll­uðum Nanjing-​​samningi árið 1842 ákváðu Kínverjar að halda virk­inu til að fylgj­ast með umsvifum Breta á svæðinu.

 

 

 

 

Nýr samn­ingur var svo gerður árið 1898 þar sem Bretar fengu aukið land­svæði í nærsveitum Hong Kong til umráða í 99 ár. Lenti þá Kowloon á miðju umráða­svæði Breta en Kínverjum var leyft að halda virk­inu um sinn með því skil­yrði að her­menn skiptu sér ekki af Bretum.

 

Ári síðar skiptu Bretar hins vegar um skoðun og réð­ust á Kowloon-​​virki. Þeir komu að tómum kof­anum því Kínverjar voru á bak og burt. Ákváðu Bretar þá að skilja blett­inn, sem taldi tæpa þrjá hekt­ara, eftir í reiðileysi.

 

 

 

 

Þegar Japanar her­tóku Hong Kong í seinni heims­styrj­öld­inni rifu þeir niður virk­is­vegg­ina í Kowloon og ætluðu að byggja þar flug­völl. Ekkert varð úr því og eftir stríð var svæðið autt og yfir­gefið en enn kín­versk hólmlenda.

 

 

 

Á eft­ir­stríðs­ár­unum flykkt­ust inn­flytj­endur til Kowloon, sér­stak­lega land­flótta Kínverjar, en Maó stofn­aði Alþýðulýðveldið Kína árið 1949 sem hafði gíf­ur­legt umrót í för með sér. En hverfið var enn fast í gloppu: Yfirvöld í Hong Kong höfðu ekki nein völd þar og mátti ekki skipta sér af því sem innan þess gerð­ist, Kowloon var kín­verskt yfir­ráða­svæði, en samt virt­ust Kínverjar ekki hafa neinn áhuga á því. Fyrir þessar sakir var Kowloon fríríki.

 

 

 

Árin liðu og bygg­ingar spruttu upp eins og gor­kúlur á hekt­ur­unum þremur og fyllti steypumass­inn brátt upp í hverja glufu. Á nokkrum áratugum var íbúa­fjöld­inn orð­inn 10.000. Alþjóðlega kín­verska glæpa­gengið Triad tók völdin á sjötta áratugnum. Meðlimir þess stjórn­uðu hverf­inu eins og kon­ungar og stund­uðu vændi, eit­ur­lyfja­við­skipti, fjár­hættu­spil og vopnasölu.

 

Í bar­átt­unni við gengið neydd­ist lög­reglan í Hong Kong til að brjót­ast inn í Kowloon þótt það stang­að­ist á við milli­ríkja­samn­inga. Lögregluyfirvöld náðu að reka Triad-​​gengið á brott árið 1974 eftir um 3.000 áhlaup inn í hverfið.

 

 

Íbúar Kowloon fögn­uðu flestir þegar glæpa­gengið var á bak og burt og nú blómstr­aði fríríkið sem aldrei fyrr. Árið 1980 voru íbúarnir orðnir 35.000 og steypu­drang­inn óx og dafn­aði og tók ótal breyt­ingum sem stöð­ugt áttu sér stað þangað til svæðið leit út eins og sam­felldur steypuklumpur.

 

 

 

Kowloon var enn mið­stöð vændis og eit­ur­lyfja­sölu, spila­víta og leyni­verk­smiðja. Þar mátti finna allt milli him­ins og jarðar – t.d.veitingastaði með hunda­kjöt, ópíum­stofur, ódýrar tann­lækna­stofur og mark­aði með þýfi. Skoðanir voru skiptar – sumum fannst Kowloon vera dæmi um full­komið fríríki á meðan aðrir litu á það sem mesta lasta­bæli og við­bjóðs­stað. Gekk banda­ríska frétta­stofan US News & World Report svo langt að kalla fríríkið „daunillan drullupoll“.

 

 

 

 

En með tím­anum gáf­ust yfir­völd í Kína og Hong Kong upp og gerðu með sér samn­ing um enda­lok Kowloon sem inn­skots­svæði Kínverja og þar með var stoppað upp í pólí­tísku glopp­una, enda nálg­að­ist afhend­ing Breta á stjórn Hong Kong til Kínverja árið 1997.

 

 

Steypudranginn í Kowloon var jafn­aður við jörðu árið 1993 og svæð­inu breytt í almenn­ings­garð. Rétt fyrir enda­lokin bjuggu 50.000 manns í Kowloon-​​hverfi á 2,8 hekt­ur­urum eða 26.000 fer­metrum. Svæðið var því lík­lega þéttbýl­asti staður í heimi með þéttbýlisvið­mið upp á tæpar tvær millj­ónir manna á hvern ferkílómetra.

 

 

Teikning af borg­inni úr japönsku tímariti.