Ítalía varð aldrei eins glæst nýlendu­veldi eins og önnur ríki Evrópu. Þó gerðu Ítalir sínar til­raunir til þess að öðlast mik­il­mennsku nýlendu­herr­anna, og lögðu meðal ann­ars undir sig Líbýu og réðu þar ríkjum í skamman tíma, frá 1911 til loka seinni heimsstyrjaldar.

 

Í byrjun tutt­ug­ustu aldar var land­svæðið sem nú er Líbýa eini hluti Norður-​​Afríku sem enn var undir stjórn hins „sjúka risa“, Ottóman-​​veldisins. Alsír var í höndum Frakka og Bretar höfðu kom­ist til áhrifa í Egyptalandi. Árið 1911 sló Ítalía til og gerði inn­rás í Líbýu.

 

Ottóman-​​veldið gaf fljót­lega land­svæðið upp á bát­inn, en Líbýumenn sjálfir börð­ust ötult gegn ítölskum yfir­ráðum í áratugi. Þeir voru enn að berj­ast þegar fas­istar komust til valda í Ítalíu árið 1922.

 

Ítalskir fas­istar töl­uðu mikið um að athafnir þeirra í Líbýu væru gjör­ólíkar nýlendu­stefnu Frakklands og Bretlands. Þeir kæmu til Líbýu ekki sem drottn­arar heldur jafn­ingjar, fátæk bænda­þjóð sem ein­ungis þyrfti meira landsvæði.

 

Raunin var auð­vitað að Ítalir voru nýlendu­herrar eins og hverjir aðrir. Þeir komu fram við inn­fædda af mik­illi hörku og grimmd. Ekki eru til nákvæmar tölur um mann­fall í stríðum Ítala við líb­ýska and­spyrnu­menn, en tíma­bilið 1911 til 1943 voru dauðs­föll sem ekki mátti rekja til nátt­úru­legra ástæðna í Líbýu á bil­inu 250.000 til 300.000. Íbúar lands­ins voru þá ein­ungis um 900.000. Flest voru dauðs­föllin eftir að fas­istar komust til valda.

 

Síðasti and­spyrnu­leið­tog­inn og þjóð­hetja Líbýumanna, Omar Mukhtar, í haldi ítalskra nýlendu­herra. Gaddafí heit­inn var hrif­inn af þess­ari mynd og nældi hana á brjóstið á jakk­anum sínum þegar hann fund­aði með Berlusconi.

 

Í byrjun fjórða áratugar náðu Ítalir loks­ins að kveða niður síð­ustu and­spyrnu­menn­ina og árið 1937 heim­sótti sig­ur­sæll Benito Mussolini sjálfur „fjórðu strönd“ Ítalíu, Líbýu. Hápunktur heim­sóknar Mussolinis var umfangs­mikil athöfn í eyði­merk­ur­vin skammt frá höf­uð­borg­inni Trípólí, þar sem hann lét útnefna sjálfan sig „Verndara íslams“.

 

Undir fall­byssu­skot­hríð og í við­urvist 2600-​​manna heið­ur­svarðar steig fram inn­fæddur ættbálka­höfð­ingi og afhenti il Duce gríð­ar­stórt sverð með hand­fang úr skíragulli, sjálft „Sverð íslams“, sem Mussolini brá síðan á loft með miklum tilþrifum.

 

Átti þetta sjón­arspil að fanga hjörtu líb­ýsku þjóð­ar­innar, eða bara gæla við hégóma Mussolinis sjálfs? Mussolini hefur kannski sótt inn­blástur til Napóleons, sem breytt­ist tíma­bundið í múslima þegar hann lagði undir sig Egyptaland. Hann rit­aði þá til egypsku þjóð­ar­innar að Frakkar væru „ein­lægir múslimar“, ekki minnst hann sjálfur: „Ég til­bið Guð miklu meira en Mamlúkarnir, og virði Spámann hans og hinn dýr­lega Kóran.“

 

Verndari íslams, Benito Mussolini.

 

Sverð íslams var þó ekki til þess að fylkja líb­ýsku þjóð­inni bak Mussolini. Nýlenduævintýrið gekk allt frekar brösu­lega, enda Líbýa ekki besta landið til umfangs­mik­ils land­bún­aðar, ver­andi 98% skrauf­þurr eyði­mörk. Ítalir eyddu gríð­ar­legum fjár­hæðum í að reyna að breyta sand­inum í rækt­an­legt land með litlum árangri.

 

Sverðið sjálft var fært til Ítalíu og geymt í virk­inu Rocca delle Caminate í Emilia-​​Romagna á Norður-​​Ítalíu þar sem Mussolini dvaldi jafnan á sumrin. Það hvarf þaðan í handa­gang­inum við fall fas­ism­ans 1943 og hefur ekki sést síðan.